Kiedy mówię, że jednym z narzędzi mojej pracy terapeutycznej jest hipnoza, spotykam się z różnymi reakcjami. Nic dziwnego, bo przekonań na jej temat jest wiele: od wyobrażeń o wahadle i występach hipnozy scenicznej po zaciekawienie, za którym zwykle stoi mnóstwo pytań.
Czym więc naprawdę jest hipnoza, co dzieje się w gabinecie podczas hipnoterapii i dlaczego warto z niej korzystać w terapii?
Czym jest hipnoza?
Hipnoza to stan skupionej uwagi, w którym słabnie zainteresowanie otoczeniem, a rośnie zaangażowanie w wyobrażenia i doznania. Słownik języka polskiego PWN definiuje ją jako stan podobny do snu, wywołany sugestią hipnotyzera.
To porównanie bywa mylące, ponieważ hipnoza nie jest snem. Osoba w hipnozie pozostaje świadoma, a trafniej mówić o śnieniu na jawie lub bujaniu w obłokach.
Podobne stany znamy z codzienności. Wchodzimy w nie, prowadząc samochód znaną trasą, oglądając film albo pracując nad projektem, który nas angażuje. Hipnoterapia wykorzystuje ten stan skupienia w sposób świadomy i celowy.
Podatność na hipnozę jest zróżnicowana. Większość osób jest w stanie jej doświadczyć, choć jedne wchodzą w nią szybciej i głębiej niż inne. Niższa podatność nie wyklucza pracy z hipnozą.
Co dzieje się w gabinecie podczas hipnoterapii?
Pierwszym krokiem jest pojawienie się w gabinecie i opisanie problemu swoimi słowami. Nie trzeba wiedzieć, skąd dokładnie wynika problem, ani go rozumieć, ponieważ samo zrozumienie często nie sprawia, że problem znika.
Po opisaniu problemu i ustaleniu celu terapii dobieram odpowiednią technikę pracy. Sesja przebiega mniej więcej tak:
- Rozmowa o problemie i ustalenie celu terapii.
- Wprowadzenie w stan hipnozy przez skupienie uwagi, oddech i wyobrażenie.
- Praca terapeutyczna z doznaniami, wyobrażeniami lub metaforą, dobrana do celu.
- Spokojne wyprowadzenie ze stanu hipnozy.
- Krótka rozmowa o tym, czego doświadczyła osoba w trakcie sesji.
Podczas hipnozy osoba zachowuje pełną kontrolę. Jest świadoma tego, co się dzieje, i może w każdej chwili zakończyć sesję, otwierając oczy. Nikt nie może zmusić jej do zrobienia lub powiedzenia czegoś wbrew jej woli, a przebieg sesji zazwyczaj się pamięta. Jedna sesja trwa do 90 minut.
Czym hipnoza nie jest?
Hipnoza nie jest ani kontrolą umysłu, ani utratą przytomności. Nie wymaga wahadła ani sztuczek, a jej celem nie jest rozrywka.
Hipnoza sceniczna służy pokazowi, natomiast hipnoterapia służy pracy nad celem ustalonym wspólnie z klientem. To jedno z narzędzi wspierających terapię, które działa dzięki współpracy osoby, z którą pracuję.
Dlaczego warto korzystać z hipnozy w terapii?
Hipnoza sprzyja pracy terapeutycznej, ponieważ stan skupienia ułatwia pracę z tym, co klient przeżywa w danej chwili, na przykład z napięciem, emocjami albo wyobrażeniem pożądanego sposobu reagowania. W tym stanie można korzystać z metafory, wyobrażenia i regresji oraz z sugestii zgodnych z celem terapii.
Co pokazuje badanie z użyciem rezonansu magnetycznego?
W badaniu Jiang i współpracowników (2017) wykorzystano funkcjonalny rezonans magnetyczny. Naukowcy porównali aktywność mózgu w czterech warunkach: podczas odpoczynku, przywoływania wspomnień oraz dwóch doświadczeń hipnotycznych prowadzonych według nagranych instrukcji. Wzięło w nim udział 57 zdrowych osób, wybranych z większej grupy ze względu na bardzo wysoką lub bardzo niską podatność na hipnozę.
Podczas hipnozy zaobserwowano trzy zmiany:
- Słabsza aktywność obszaru związanego z monitorowaniem uwagi (grzbietowa część przedniego zakrętu obręczy).
- Silniejsza łączność między grzbietowo-boczną korą przedczołową, należącą do sieci kontroli wykonawczej, a wyspą z sieci istotności, czyli układu pomagającego wychwytywać i przetwarzać ważne sygnały.
- Słabsza łączność między tą samą korą przedczołową a siecią stanu domyślnego, związaną z myśleniem o sobie i swobodnym błądzeniem myślami.
Autorzy łączą te wyniki z cechami doświadczenia hipnotycznego: skupieniem uwagi, większą kontrolą nad doznaniami i emocjami oraz mniejszą koncentracją na sobie. W praktyce hipnoterapeutycznej można to czytać jako wskazówkę, że hipnoza może wspierać skupienie na wybranych doznaniach, wyobrażeniach lub sugestiach.
Źródło
Jiang H., White M.P., Greicius M.D., Waelde L.C., Spiegel D., Brain Activity and Functional Connectivity Associated with Hypnosis, Cerebral Cortex 2017, 27(8), 4083–4093. doi:10.1093/cercor/bhw220
Autorka: mgr Marta Turkoniak, psycholożka i hipnoterapeutka